Laktoferyna poza schematem – od suplementów i mleczarstwa po rolnictwo, medycynę i prawo
Podczas XV Konferencji Polskiego Mleczarstwa Euromlecz 2026 prof. Paweł Pomastowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zaprezentował przełomowe, interdyscyplinarne podejście do laktoferyny, pokazując jej niekonwencjonalne zastosowania wykraczające daleko poza przemysł mleczarski – od suplementacji i medycyny, przez rolnictwo i ochronę roślin, po regulacje prawne i walkę z fałszowaniem produktów.
W wykładzie pt. „Niekonwencjonalne zastosowanie laktoferyny” prof. Paweł Pomastowski przedstawił aktualny stan badań nad laktoferyną jako jednym z najbardziej wszechstronnych biologicznie aktywnych białek mleka, podkreślając jej znaczenie zarówno dla przemysłu mleczarskiego, jak i szeroko rozumianej bioinnowacji.
Prelegent rozpoczął od omówienia struktury molekularnej laktoferyny, wskazując na jej zdolność do wiązania jonów metali – głównie żelaza i cynku – oraz istnienie dwóch podstawowych form: holo- i apo-laktoferyny. Ta unikalna struktura determinuje szerokie spektrum właściwości biologicznych, w tym działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze, przeciwpasożytnicze oraz immunomodulujące.
W dalszej części wykładu przedstawiono zastosowania medyczne i suplementacyjne laktoferyny, poparte wynikami międzynarodowych badań klinicznych. Laktoferyna została zaprezentowana jako naturalny nośnik żelaza, stosowany m.in. u noworodków, pacjentów onkologicznych oraz osób z zaburzeniami odporności. Omówiono również jej rolę w procesach regeneracyjnych, neurodegeneracyjnych, wsparciu funkcji kognitywnych oraz w odbudowie mikroflory jelitowej (oś jelito–mózg).
Szczególnie istotnym elementem wystąpienia była analiza zagrożeń rynkowych związanych z dynamicznym rozwojem rekombinowanej (fermentacyjnej) laktoferyny, która – zdaniem prelegenta – może w najbliższych latach doprowadzić do gwałtownego spadku cen i osłabienia pozycji laktoferyny pozyskiwanej z mleka. W odpowiedzi na to wyzwanie zaprezentowano wyniki badań wskazujące na subtelne, ale kluczowe różnice pomiędzy laktoferyną natywną a rekombinowaną, m.in. w zakresie glikozylacji, zawartości kwasu sjalowego oraz biologicznej aktywności.
Jednym z najbardziej innowacyjnych wątków wykładu było zastosowanie laktoferyny w rolnictwie, w tym jako potencjalnego środka przeciwgrzybicznego i przeciwwirusowego w uprawach zbóż, ziemniaków oraz kukurydzy. Przedstawiono wyniki trwających eksperymentów polowych oraz koncepcję wykorzystania laktoferyny i enzymów mlecznych jako alternatywy dla chemicznych środków ochrony roślin.
Prelegent omówił także zastosowania weterynaryjne, w szczególności wykorzystanie laktoferyny jako nieantybiotykowego środka wspomagającego leczenie mastitis u krów mlecznych, a także możliwość wykorzystania zdegradowanych form laktoferyny i jej peptydów w kosmetologii i dermatologii.
Ważnym aspektem wykładu była również analiza prawna i regulacyjna rynku laktoferyny. Prof. Pomastowski wskazał na liczne przypadki fałszowania suplementów oraz niedoskonałość obecnych metod analitycznych. Zaprezentowano nowe podejście badawcze oparte na technikach spektrometrycznych i synchrotronowych, które umożliwiają precyzyjną ocenę biologicznej aktywności laktoferyny i jej pochodzenia.
Wystąpienie miało charakter wyraźnie interdyscyplinarny, łącząc nauki o żywności, biotechnologię, medycynę, rolnictwo oraz prawo, i pokazało laktoferynę jako strategiczny surowiec przyszłości – zarówno dla mleczarstwa, jak i dla gospodarki opartej na wiedzy.
