Polskie rolnictwo coraz bardziej konkurencyjne, ale wciąż niedoinwestowane. Wigier: luka inwestycyjna sięga nawet 140 mld zł

09 marca 2026 r. - Adrianna Otyś

Polskie rolnictwo w ostatnich dwóch dekadach znacząco poprawiło swoją produktywność i konkurencyjność w Unii Europejskiej. Jednocześnie sektor nadal zmaga się z ogromną luką inwestycyjną, rozdrobnioną strukturą gospodarstw oraz rosnącymi kosztami transformacji technologicznej. O stanie finansowania rolnictwa w Polsce mówił dr Marek Wigier podczas Europejskiego Forum Finansowania Agrobiznesu 2026.

Produktywność rośnie szybciej niż w UE

Podczas wystąpienia dr Marek Wigier podkreślił, że od momentu przystąpienia Polski do Unia Europejska krajowy sektor rolny znacząco zwiększył efektywność wykorzystania podstawowych czynników produkcji – pracy, ziemi i kapitału.
Dynamika poprawy produktywności w Polsce jest wyższa niż średnia w 27 państwach UE. To właśnie wzrost efektywności produkcji przełożył się w ostatnich latach na rosnącą konkurencyjność polskiego rolnictwa oraz dobre wyniki w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi.
Jednocześnie dystans dochodowy między polskimi rolnikami a średnią unijną wciąż pozostaje znaczący. Dochód rolniczy w Polsce wynosi obecnie około połowy średniego poziomu w UE.

Malejące znaczenie dopłat bezpośrednich

Istotną zmianą w strukturze dochodów gospodarstw rolnych jest spadek znaczenia płatności bezpośrednich.
Na początku członkostwa Polski w UE dopłaty stanowiły nawet 50–60 proc. dochodów gospodarstw rolnych, podczas gdy obecnie ich udział spadł do około 21–22 proc.
Choć płatności nadal stabilizują dochody rolników, zdaniem eksperta mogą jednocześnie spowalniać proces koncentracji ziemi i produkcji.

Cztery typy gospodarstw

Dr Wigier wskazał, że polskie rolnictwo jest bardzo zróżnicowane strukturalnie. W uproszczeniu można wyróżnić cztery podstawowe grupy gospodarstw:

do 5 ha – gospodarstwa pomocnicze,
5–30 ha – gospodarstwa „na rozdrożu”,
30–100 ha – gospodarstwa rozwojowe,
powyżej 100 ha – gospodarstwa wzorcowe.

To właśnie gospodarstwa powyżej 30 hektarów stanowią dziś najbardziej dynamiczną część sektora i w największym stopniu odpowiadają za wzrost konkurencyjności polskiego rolnictwa.
Jednocześnie liczba najmniejszych gospodarstw systematycznie maleje – głównie z powodów ekonomicznych i niskiej opłacalności produkcji na małej powierzchni.

Cyfryzacja rolnictwa wymaga ogromnych inwestycji

Jednym z największych wyzwań stojących przed sektorem jest transformacja technologiczna.
Jak wskazał ekspert, luka inwestycyjna związana z cyfryzacją rolnictwa wynosi obecnie około 16 mld zł i dotyczy nawet 100 tys. gospodarstw rolnych.
Jednocześnie możliwości wsparcia publicznego są ograniczone. Z funduszy państwowych można pokryć jedynie około 10–12 proc. potrzeb inwestycyjnych, a pozostałe środki muszą pochodzić z kapitału własnego lub kredytów.
W praktyce oznacza to dodatkowe obciążenie finansowe dla gospodarstw:

ok. 18 tys. zł rocznie w gospodarstwach średniej wielkości,
nawet 80 tys. zł rocznie w największych gospodarstwach.

Rolnictwo precyzyjne wciąż w fazie rozwoju

Według danych zaprezentowanych podczas forum około 30–31 proc. gospodarstw w Polsce stosuje już elementy rolnictwa precyzyjnego.
Najczęściej są to:

analizy glebowe,
precyzyjne dawkowanie nawozów,
monitoring upraw,
systemy zarządzania gospodarstwem.

Liderami wdrażania nowych technologii pozostają jednak największe gospodarstwa rolne, które dysponują odpowiednim kapitałem inwestycyjnym.

Dekapitalizacja majątku rolnictwa

Mimo znaczących nakładów inwestycyjnych w ostatnich dwóch dekadach sektor rolny wciąż boryka się z problemem dekapitalizacji majątku, szczególnie w obszarze maszyn i urządzeń.
Co istotne – jak podkreślił dr Wigier – zjawisko to dotyczy nie tylko Polski, ale także wielu krajów Europy, w tym Niemiec, Włoch czy Finlandii.

Luka inwestycyjna sięga nawet 140 mld zł

Według szacunków zaprezentowanych podczas forum bieżąca luka inwestycyjna w polskim rolnictwie wynosi około 12 mld zł, natomiast całkowita luka – uwzględniająca długoterminowe potrzeby modernizacyjne – może sięgać nawet 140 mld zł.
Zdaniem eksperta wyeliminowanie tej luki nie będzie możliwe bez dalszych zmian strukturalnych w sektorze rolnym.

Wyzwania: cyfryzacja, klimat i dekarbonizacja

Podsumowując swoje wystąpienie, dr Marek Wigier wskazał trzy kluczowe obszary, które będą determinowały rozwój rolnictwa w najbliższych latach:

cyfryzacja produkcji rolnej,
dekarbonizacja gospodarki,
adaptacja do zmian klimatycznych.

Jednocześnie podkreślił, że mimo rosnących potrzeb inwestycyjnych ryzyko inwestycyjne w rolnictwie pozostaje relatywnie niewielkie, co oznacza, że sektor nadal ma potencjał do dalszego rozwoju – pod warunkiem zapewnienia odpowiednich źródeł finansowania.