Zmiany w prawie od 1 stycznia 2026 roku. Co już obowiązuje, a co wejdzie wkrótce

Zmiany w prawie od 1 stycznia 2026 roku. Co już obowiązuje, a co wejdzie wkrótce

Z początkiem 2026 roku weszło w życie kilka istotnych zmian prawnych, ważnych zarówno dla pracowników, jak i przedsiębiorców. Nowe regulacje obejmują m.in. kolejny etap systemu kaucyjnego, rozszerzone uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy oraz tzw. ustawę stażową. Część przepisów zaczęła obowiązywać jeszcze w grudniu, a kolejne zmiany zaplanowano na luty.

System kaucyjny – co zmieniło się od 1 stycznia 2026 r.?
Mimo że system kaucyjny zaczął w Polsce obowiązywać 1 października 2025 r., dopiero od stycznia 2026 r. producenci, którzy przystąpili do systemu kaucyjnego, mają obowiązek wprowadzania na rynek już tylko napojów w opakowaniach ze znakiem kaucji. Nadal jednak, jak zaznacza Ministerstwo Klimatu i Środowiska, możliwa jest sprzedaż produktów, które zostały wyprodukowane wcześniej, w opakowaniach bez znaku kaucji.  

W październiku 2025 r., czyli w pierwszym miesiącu obowiązywania systemu kaucyjnego w naszym kraju, w sprzedaży było dostępnych około 100 tysięcy opakowań ze znakiem kaucji. Jak szacują operatorzy kaucyjni, w okresie tym około 45 tysięcy punktów handlowych było objęte umowami na prowadzenie systemu kaucyjnego. Natomiast we wspólnej bazie opakowań objętych systemem kaucyjnym w październiku zgłoszonych było około 530 rekordów, czyli tyle rodzajów produktów mogło już być dostępnych na rynku w opakowaniach ze znakiem kaucji – zaznacza resort klimatu.  


Od stycznia 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy z nowymi uprawnieniami
Wprowadzenie ustawy o reformie Państwowej Inspekcji Pracy jest realizacją kamieni milowych (A71G i A72G) Krajowego Planu Odbudowy, do czego jako państwo się zobowiązaliśmy – zaznaczył resort pracy. – Drugim, najważniejszym, jest walka z patologiami rynku pracy, których konsekwencje ponosimy wszyscy – podkreśliła ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Reforma PIP nadaje Państwowej Inspekcji Pracy kompetencje, by nie tylko wskazywała, że Kodeks Pracy jest naruszany, ale też likwidowała i – na mocy decyzji administracyjnej zmieniała – fikcyjne umowy o dzieło, zlecenia czy B2B na umowy o pracę. Od tej decyzji okręgowego inspektora strony będą oczywiście miały możliwość odwołania się do Głównego Inspektora Pracy.
Ustawa o reformie Państwowej Inspekcji Pracy wprowadza też takie kompetencje jak:
  • wymianę informacji i danych między ZUS, PIP i KAS na potrzeby kontroli i analizy ryzyka,
  • usprawnienie kontroli PIP poprzez wprowadzenie kontroli zdalnych i wykorzystania urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie czynności kontrolnych na odległość, wprowadzenie postaci elektronicznej dokumentacji sporządzanej podczas kontroli, w szczególności protokołów kontroli,  
  • sporządzanie przez Głównego Inspektora Pracy rocznych i wieloletnich programów kontroli opartych na analizie ryzyka,
  • rozwiązania w zakresie wysokości kar grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika mające na celu zapewnienie skuteczniejszej ochrony pracowników i mające pełnić funkcję odstraszającą dla pracodawców nieprzestrzegających przepisów prawa pracy. 
Zgodnie z regulacją Główny Inspektor Pracy będzie miał też nowe obowiązki, takie jak np. opracowanie wieloletniej strategii budowania zdolności i poprawy warunków pracy Państwowej Inspekcji Pracy.
 

Co zmienia tzw. „ustawa stażowa"?
Od 1 stycznia 2026 r. do stażu pracy wliczają się, oprócz dotychczas obowiązującego czasu przeprowadzonego na umowie o pracę, okresy prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej oraz wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. Jak zwracało uwagę MRPiPS, do tej pory osoby pracujące nawet kilkanaście lat na umowie zlecenie czy prowadzące swoje firmy miały niższy staż pracy niż osoba zatrudniona na etacie od roku.

Dlatego od nowego roku do stażu pracy zaliczają się:
  • okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność,
  • okres wykonywania umowy zlecenia lub o świadczenie usług,
    okres wykonywania umowy agencyjnej,
  • okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność,
  • okres wykonywania umowy zlecenia lub o świadczenie usług,
    okres pozostawania osobą współpracującą z ww. osobami,
    okres pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych,
  • przebyty za granicą okres innej niż zatrudnienie działalności zarobkowej,
    okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Jak zaznacza resort pracy, wymienione okresy będą potwierdzane zaświadczeniami wydanymi przez ZUS. Natomiast jeżeli dany okres zatrudnienia nie podlegał zgłoszeniu do ZUS lub był to okres pracy zarobkowej za granicą innej niż zatrudnienie, to pracownik będzie musiał udowodnić okres zatrudnienia.
– Nowy projekt Ministerstwa Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej przywróci równe szanse w dostępie do niektórych świadczeń pracowniczych – m.in. prawo do dłuższego urlopu, nagród jubileuszowych czy stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego. Wliczenie nowych okresów do stażu pracy nie będzie miało wpływu m.in. na prawo do emerytury minimalnej ani na wysokość emerytur – podkreśla MRPiPS.
 

24 grudnia 2025 r. weszły w życie zmiany w prawie pracy
24 grudnia minionego roku weszły też w życie inne zmiany dotyczące rynku pracy. Chodzi o wolną od pracy Wigilię, kwestię jawności wynagrodzeń oraz zakaz dyskryminacji w procesie rekrutacyjnym.

– Zgodnie z nowelizacją, pracodawca będzie zobowiązany do poinformowania osoby ubiegającej się o zatrudnienie o wynagrodzeniu, jego początkowej wysokości lub jego przedziale – opartym na obiektywnych, neutralnych kryteriach, w szczególności pod względem płci oraz o odpowiednich postanowieniach układu zbiorowego pracy lub regulaminu wynagradzania – w przypadku, gdy pracodawca jest objęty układem zbiorowym pracy lub obowiązuje u niego regulamin wynagradzania – podkreśliło w komentarzu dla Portalu Spożywczego MRPiPS.

Resort zaznaczył, że przekazanie powyższych informacji przez pracodawcę musi nastąpić z wyprzedzeniem umożliwiającym zapoznanie się z tymi informacjami, w postaci papierowej lub elektronicznej, tak by zapewnić świadome i przejrzyste negocjacje.

Druga zmiana, dotycząca zakazu dyskryminacji w procesie rekrutacyjnym, ma na celu, aby nazwy stanowiska były tak formułowane, żeby nie wskazywały, że na danym stanowisku może być zatrudniona tylko kobieta albo tylko mężczyzna.


1 lutego zacznie obowiązywać Krajowy System e-Faktur. Kogo obejmie?
Obowiązek wystawiania faktur w KSeF, czyli Krajowym Systemie e-Faktur wejdzie etapami. Z początkiem lutego obejmie firmy, które w 2024 r. miały sprzedaż powyżej 200 mln zł (z VAT). Natomiast od 1 kwietnia 2026 r. będzie obowiązkowy dla pozostałych. Do końca 2026 r. przedsiębiorcy mogą jeszcze wystawiać faktury poza KSeF (papierowe lub elektroniczne), jeśli w danym miesiącu suma sprzedaży z VAT na takich fakturach nie przekroczy 10 000 zł.

Jak informowaliśmy 12 grudnia 2025 r., mimo że państwo oferuje cykl bezpłatnych szkoleń w tym zakresie, chaos informacyjny i bardzo duży poziom niepewności wśród przedsiębiorców narasta – zaznacza Beata Bartkowska z Krajowej Izby Biur Rachunkowych. Dlatego też KIBR wystąpiła do Ministerstwa Finansów z prośbą o uruchomienie ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej dotyczącej KSeF. Na początku grudnia Rzeczpospolita przekazała, że na dwa miesiące przed startem Krajowego Systemu e-Faktur mniej niż połowa średnich i dużych firm jest do niego przygotowana. Gazeta powoływała się wówczas na wyniki badania firmy audytorsko-doradczej Grant Thornton.

 

Źródło: za portalspozywczy.pl

Najnowsze Artykuły

Licznik odwiedzin

20 694 950


Współpraca