Co dalej z cenami masła? Rynek mleczarski to nie jest monolit
Ceny detaliczne masła zawsze wywołują poruszenie społeczne. Raz gdy masło nagle mocno drożeje, a także gdy jest spektakularnie tanie.
Z danych rynkowych wynika, że z jednej strony rynek mleczarski wysyła sygnały o zmianie trendu i wejściu w fazę wzrostową, ale równocześnie ceny masła cały czas zniżkują. Najnowsze dane przytoczone w AGROmapie Credit Agricole pokazują bardzo duże rozbieżności pomiędzy poszczególnymi produktami. W ujęciu rocznym część z nich nadal mocno tanieje, podczas gdy inne wyraźnie zyskują na wartości. Jednym z kluczowych zjawisk jest obecnie premia białka względem tłuszczu mlecznego. Dane wskazują, że ceny masła spadły aż o -38%, pełne mleko w proszku: -10%, sery: od -15% do -28%. A jednocześnie serwatka zdrożała +52%, a odtłuszczone mleko w proszku: +29%. Oznacza to, że nawet w obrębie jednego surowca – mleka – jego poszczególne składniki mogą znajdować się w zupełnie różnych fazach cyklu cenowego. To właśnie relacje między nimi pozwalają lepiej zrozumieć, co dzieje się na rynku.
Jeszcze ciekawiej wyglądają dane dotyczące globalnej podaży i handlu. W pierwszym półroczu 2026 r. dostawy mleka u pięciu największych światowych eksporterów zwiększyły się o 3,7% r/r, natomiast eksport produktów mlecznych liczony w ekwiwalencie mleka wzrósł aż o 8,0% r/r. Popyt wyraźnie zwiększył się m.in. ze strony Indonezji, Meksyku, Arabii Saudyjskiej i Filipin, podczas gdy popyt z Chin pozostaje słaby. Jednocześnie podaż nadal rośnie, choć jej dynamika zaczyna hamować. Widać to w kilku ostatnich notowaniach na giełdzie Global Dairy Trade, gdzie sesja GDT z 15 września 2026r. przyniosła spadek indeksu GDT o 1,10%. Warto odnotować, że podczas sesji odnotowano piąty z rzędu spadek cen bezwodnego tłuszczu mlecznego (AMF) o 3,0% (do 4 968 EUR/t), rzędu, ale kluczowe jest zachowanie masła: -5,7% do 4 121 EUR/t, a więc spadek głębszy niż w przypadku AMF i najgłębszy w całym kompleksie po mozzarelli. Eksperci wyjaśnienia szukają w presji podażowej: sezonowy szczyt produkcji na półkuli południowej (potwierdzony przez wolumeny) w zestawieniu z osłabionym popytem importowym na tłuszcz. Równocześnie wcześniejsza sesja GDT z dnia 1 września 2026 r. przyniosła wzrost łącznego indeksu cen o + 0,9 proc., ale bezwodny tłuszcz mleczny (AMF) odnotował kolejny, choć wyraźnie płytszy spadek (średnio o -1,3%) po trzech kolejnych spadkach w sierpniu.
- Mamy więc z jednej strony więcej mleka, ale coraz wolniejszy wzrost podaży, a z drugiej – wyraźne przyspieszenie popytu eksportowego. To właśnie ta kombinacja może mieć kluczowe znaczenie dla dalszego kierunku rynku – uważają eksperci Credit Agricole
Credit Agricole wskazuje w związku z tym na możliwość wejścia światowego rynku produktów mlecznych w nową, wzrostową fazę cyklu. I właśnie dlatego na rynku surowcowym nie wystarczy zapytać: „Czy mleko drożeje?” Znacznie ważniejsze pytanie brzmi - która część rynku mleka drożeje – i dlaczego? Bo czasem najważniejszego sygnału nie widać w cenie samego surowca. Pojawia się on dopiero wtedy, gdy spojrzymy na zmieniające się relacje cen pomiędzy jego poszczególnymi składnikami.
Masło na rozdrożu
Jak wspomniano na początku, ceny masła zawsze wzbudzają wiele emocji społecznych. Po kilku miesiącach wyraźnych obniżek ceny masła ponownie zaczęły rosnąć. W pierwszych dwóch tygodniach września średnia cena kostki 200 g wyniosła 5,61 zł, podczas gdy w sierpniu było to 4,96 zł. Oznacza to wzrost o 13,1%. Jednocześnie produkt pozostaje znacznie tańszy niż rok wcześniej. Eksperci wskazują, że o tym, jak będzie wyglądała sytuacja w kolejnych miesiącach, w dużej mierze zdecydują promocje organizowane przez największe sieci handlowe.
Jeszcze na początku roku za kostkę masła trzeba było zapłacić średnio 6,89 zł. Do sierpnia cena obniżyła się do 4,96 zł, co oznacza spadek o 28%. Dane UCE Research, Hiper-Com Poland i Grupy Blix, uwzględniające zarówno ceny regularne, jak i promocyjne w ramach „INDEKSU CEN W SKLEPACH DETALICZNYCH”, pokazują, że największa fala obniżek przypadła na pierwszą część roku. Później rynek zaczął się stabilizować. W czerwcu średnia cena kostki wyniosła 5,11 zł, w lipcu spadła do 4,93 zł, natomiast w sierpniu wzrosła nieznacznie do 4,96 zł. W zeszłym miesiącu cena była jednocześnie niższa o 36,5% rdr. Wrzesień przyniósł jednak wyraźną zmianę. Wstępne dane za pierwsze dwa tygodnie miesiąca wskazują na średnią cenę 5,61 zł. W porównaniu z sierpniowym wynikiem oznacza to podwyżkę o 13,1%.
Nie wszyscy eksperci interpretują ten ruch jako początek trwałego trendu wzrostowego. Julita Pryzmont z Hiper-Com Poland zwraca uwagę przede wszystkim na charakter danych. Sierpień obejmuje pełny miesiąc, podczas gdy wrześniowy wynik pochodzi dopiero z pierwszych dwóch tygodni. Jej zdaniem istotnym czynnikiem pozostaje również liczba promocji. Nawet kilka dużych akcji cenowych może bowiem wyraźnie zmienić średnią dla całego miesiąca.
Na dalsze, ale stopniowe podwyżki wskazuje również dr Artur Fiks z Uniwersytetu WSB Merito. Według niego okres wyjątkowo niskich cen może się kończyć. Nie oznacza to jednak koniecznie gwałtownego skoku. Na ceny mogą oddziaływać rosnące koszty produkcji i transportu, a także zakończenie sezonu letniego oraz niestabilność na rynku paliw.
Warto zaznaczyć, że jesienne wzrosty nie muszą oznaczać całkowitego zniknięcia taniego masła z półek. Ostateczny poziom cen będzie zależał m.in. od cen tłuszczu mlecznego i mleka, sytuacji podażowej w Polsce i UE oraz popytu związanego z okresem przedświątecznym. Istotną rolę może odegrać również polityka największych sieci handlowych. Komisja Europejska monitoruje te czynniki w cotygodniowych danych dotyczących mleka i produktów mlecznych.
Promocje mogą zmienić obraz rynku
Na znaczeniu może zyskiwać jeszcze jeden element – polityka promocyjna sklepów. Analitycy UCE Research zauważają, że sieci zaczynają stopniowo ograniczać skalę „maślanej batalii promocyjnej”. Nie oznacza to jednak, że promocje znikną z rynku. Strategia sklepów może bowiem szybko się zmienić. W ostatnich miesiącach promocje pozwalały kupować masło nawet poniżej trzech złotych za kostkę. W najbardziej korzystnych przypadkach ceny oscylowały wokół dwóch złotych przy zakupie kilku sztuk. - Jeżeli tego rodzaju akcje będą pojawiały się rzadziej, ich ograniczenie może przełożyć się na kilkuprocentowy wzrost średniej ceny w kolejnych miesiącach – uważa dr Artur Fiks. Inny możliwy scenariusz zakłada utrzymanie stosunkowo umiarkowanych cen do końca roku. Julita Pryzmont szacuje, że średnia cena standardowej kostki 200 g może wynieść około 5,20-5,70 zł w październiku, 5,30-5,90 zł w listopadzie oraz 5,40-6,10 zł w grudniu.
Grudzień będzie przy tym szczególnym miesiącem. Z jednej strony przed świętami rośnie popyt na masło, m.in. ze względu na przygotowywanie wypieków i potraw. Taki wzrost zainteresowania może sprzyjać wyższym cenom. Z drugiej strony właśnie wtedy masło staje się dla sieci handlowych atrakcyjnym narzędziem przyciągania klientów.
Prognozy ekspertów wyraźnie się różnią, zdaniem jednych średnia cena masła może we wrześniu znaleźć się w przedziale 6,50-8,50 zł, w październiku wynieść 6,80-9,00 zł, a w listopadzie 7,00-9,50 zł., zdaniem innych, masło nie osiągnie ceny na poziomie 8 złotych za kostkę. Wiele będzie zależało od dalszego kształtowania się kosztów produkcji i transportu oraz cen paliw. O wpływie cen energii i paliw pisaliśmy na łamach Polski Rolnej we wrześniu. Jeżeli czynniki te nadal będą zwiększać koszty działalności, presja na wzrost cen może się utrzymywać.
Zdaniem analityków, końcówka roku może przynieść nietypową sytuację: jednoczesny wzrost średniej ceny masła i pojawianie się bardzo tanich ofert promocyjnych. Eksperci spodziewają się przedświątecznej wojny cenowej sieci handlowych. Z perspektywy sieci handlowych obniżenie ceny masła może być opłacalne, jeśli przyciągnie klientów i skłoni ich do zwiększenia wartości całego koszyka. Znaczenie może mieć również możliwość odpowiedzi na promocję konkurenta oraz ewentualne współfinansowanie rabatu przez dostawcę, czyli i tak dociśnięte mleczarnie. Przy ocenie takiej akcji sklepy biorą pod uwagę nie tylko marżę uzyskaną na samym maśle. Liczy się także to, ile klient wyda na pozostałe produkty. Promocja może więc czasowo ograniczyć wzrost średniej ceny masła nawet w sytuacji, gdy rosną ceny zakupu. Wymaga to jednak zaakceptowania niższej marży lub współfinansowania obniżki. Po zakończeniu promocji presja kosztowa pozostaje, dlatego cena może ponownie wzrosnąć.
W efekcie sytuacja na rynku w ostatnim kwartale 2026 roku może być bardziej złożona, niż sugerowałby sam wzrost średniej ceny. Z jednej strony cena regularna może stopniowo się zwiększać, z drugiej – największe sieci mogą okresowo oferować masło znacznie taniej. Wówczas w najtrudniejszej sytuacji pozostaną zakłady produkujące masło.
