Do proszków dołączą sery ?
Odtłuszczone mleko w proszku kosztuje już około 16,50–17 zł za kilogram, gouda zbliżyła się do 17 zł, a mleko pełne przerzutowe osiągnęło poziom około 2,30 zł za litr. Na rynku pojawiają się pierwsze sygnały poprawy, jednak słabym punktem pozostaje masło. O aktualnej sytuacji oraz potrzebie stworzenia silnej wspólnej marki polskiej żywności rozmawiali Krzysztof Wróblewski i Jarosław Malczewski.
Na światowym i europejskim rynku mleka utrzymuje się wysoki popyt na produkty białkowe. Potwierdzeniem tego trendu mają być wzrosty światowych indeksów cen oraz rosnące notowania odtłuszczonego mleka w proszku.
Jak poinformował Jarosław Malczewski, prezes Polskiej Grupy Mleczarskiej, cena SMP w Stanach Zjednoczonych i Nowej Zelandii odpowiada obecnie około 16,50 zł za kilogram. W Polsce i na rynku europejskim zbliża się natomiast do 17 zł.
– Zbliżamy się do historycznej granicy najdroższego odtłuszczonego mleka w proszku, osiągniętej w 2007 roku – zauważył ekspert.
W połowie 2007 roku kilogram SMP kosztował około 18 zł. Jarosław Malczewski zaznaczył jednak, że ówczesna wartość pieniądza była znacznie większa, szczególnie w odniesieniu do kosztów energii, nawozów oraz pozostałych środków potrzebnych do produkcji mleka.
Sery zaczynają drożeć
Pozytywnym sygnałem jest również poprawa sytuacji na rynku serów. Wzrosły ceny mozzarelli i cheddara, a podobny trend zaczyna być widoczny w Europie.
Na polskim rynku ser gouda kosztował w ostatnim tygodniu blisko 17 zł za kilogram. Zdaniem rozmówców oznacza to, że poprawa dociera również do segmentu, który przez dłuższy czas pozostawał jednym z najsłabszych elementów rynku mleczarskiego.
Masło nadal po około 17 zł
Słabym punktem pozostaje tłuszcz mleczny. Masło w blokach kosztuje około 17 zł za kilogram i jego cena nie zmieniła się w stosunku do poprzedniego tygodnia. Pozytywną informacją jest jednak zatrzymanie dalszych spadków.
Masło konfekcjonowane jest wyceniane na około 20–21 zł za kilogram. Jednocześnie stany magazynowe w Unii Europejskiej i Stanach Zjednoczonych nadal pozostają wysokie, co ogranicza możliwość szybkiego odbicia cen.
Cena jednostki tłuszczu w śmietanie przerzutowej wynosi około 22–23 groszy. Dla części zakładów sprzedaż śmietany może być obecnie korzystniejsza od produkowania masła i przechowywania go w oczekiwaniu na wyższe ceny.
Mleko przerzutowe po 2,30 zł
Wysokie ceny białka mlecznego przełożyły się na dalszy wzrost wartości surowców przerzutowych. Mleko odtłuszczone kosztuje około 1,70 zł za litr, natomiast mleko pełne o zawartości 4 proc. tłuszczu osiągnęło około 2,30 zł.
Wysoka wartość mleka przerzutowego stanowi dla zakładów alternatywę wobec produkcji mleka UHT, szczególnie w okresie ograniczonego popytu na mleko w kartonach.
W Ukrainie cena nie pokrywa kosztów produkcji
Sytuacja producentów mleka jest mocno zróżnicowana. Według danych przytoczonych podczas rozmowy cena skupu w Ukrainie, mimo wrześniowego wzrostu o około 8 groszy, wyniosła około 1,50 zł za litr. Ma to być poziom niższy od kosztów produkcji również w tamtejszych warunkach.
W Stanach Zjednoczonych cena surowca wynosi około 1,76 zł za litr, natomiast w Nowej Zelandii około 1,70 zł. Przy niższych kosztach produkcji oznacza to dla tamtejszych rolników korzystniejszą sytuację ekonomiczną niż w wielu państwach europejskich.
Import z Ukrainy i USA większym zagrożeniem?
W rozmowie poruszono również temat napływu produktów mleczarskich z krajów Ameryki Południowej. Według przedstawionych danych Urugwaj zwiększył eksport do Unii Europejskiej pod względem wartości i wolumenu o około 13 proc.
Jarosław Malczewski ocenił jednak, że z punktu widzenia Polski większą konkurencję mogą stanowić produkty pochodzące z Ukrainy i Stanów Zjednoczonych niż import z państw Mercosur.
Ukraina jest bezpośrednim sąsiadem Polski, dlatego niskie koszty transportu ułatwiają kierowanie nadwyżek właśnie na nasz rynek. Stany Zjednoczone prowadzą natomiast duże inwestycje, które w najbliższej dekadzie mają zwiększyć ich zdolności produkcyjne o około 30 proc. Powstałe nadwyżki będą musiały trafić na rynki zagraniczne.
Jedna marka dla polskiej żywności
Duża część rozmowy została poświęcona Funduszom Promocji Żywności. Zdaniem Jarosława Malczewskiego likwidacja funduszy byłaby błędem, ale sposób wykorzystywania zgromadzonych pieniędzy powinien zostać ponownie przeanalizowany.
Ekspert zaproponował przeznaczenie środków na stworzenie jednego wspólnego standardu oraz rozpoznawalnej marki, pod którą polska żywność mogłaby być promowana w kraju i za granicą.
Taką marką mogłoby zostać „Polskie Mleko” albo szerzej – „Polski Produkt”. Obecnie funkcjonuje wiele różnych oznaczeń i standardów, co może powodować chaos komunikacyjny oraz osłabiać rozpoznawalność polskich wyrobów.
Jedna wspólna marka mogłaby również poprawić pozycję polskich producentów podczas negocjacji z sieciami handlowymi i ułatwić pozycjonowanie produktów na rynkach światowych.
Promocja musi dotrzeć do młodych
Krzysztof Wróblewski przypomniał program „Poznaj Dobrą Żywność”, którego promocję w przeszłości finansował budżet Ministerstwa Rolnictwa. Jego zdaniem skuteczna kampania wymaga większych pieniędzy oraz odpowiedniego nadzoru nad ich wykorzystaniem.
Jarosław Malczewski zwrócił uwagę, że w ciągu ostatnich 30 lat całkowicie zmieniły się kanały docierania do odbiorców. W latach 90. dominowały telewizja i prasa drukowana. Dzisiaj młodzi konsumenci korzystają przede wszystkim z mediów społecznościowych oraz platform internetowych.
Jest to szczególnie istotne, ponieważ osoby w wieku 40 lat i starsze częściej sięgają po nabiał niż najmłodsza grupa konsumentów. To właśnie młode pokolenie powinno stać się głównym adresatem nowoczesnej promocji mleka i produktów mleczarskich.
Prawdziwe problemy rolnictwa
Rozmówcy podkreślili, że dyskusja o promocji żywności nie powinna przesłaniać najważniejszych problemów rolnictwa. Wśród nich wymienili ceny paliw i nawozów, koszty produkcji, presję importową oraz pozycję największych sieci handlowych.
Zdaniem Krzysztofa Wróblewskiego skala środków przejmowanych każdego dnia przez handel jest nieporównywalnie większa od wartości funduszy przeznaczonych na promocję żywności. Na zakończenie zaapelował do rolników o koncentrowanie się na skutecznej walce o bezpieczeństwo żywnościowe i silniejszą reprezentację zawodową.
