Eksport rzepaku i zbóż na cele energetyczne – dlaczego certyfikacja KZR INiG decyduje o cenie surowca?
Rynek biopaliw i biomasy energetycznej działa dziś w reżimie dyrektyw RED II oraz RED III, które precyzyjnie definiują kryteria zrównoważonego rozwoju dla surowców rolnych wykorzystywanych do celów energetycznych. Sprzedaż rzepaku, kukurydzy czy zbóż na te cele bez udokumentowanego spełnienia wskazanych kryteriów drastycznie obniża cenę surowca albo całkowicie zamyka dostęp do kontraktów eksportowych. Dla polskich producentów i podmiotów skupowych oznacza to jedno – certyfikat przestał być opcją, a stał się warunkiem wejścia na rynek unijny.
Premia za certyfikację KZR INiG czy dyskonto bez niej?
Zagraniczne rafinerie, gorzelnie i wytwórnie biokomponentów przyjmują wyłącznie surowiec, którego pochodzenie i zrównoważoność da się w pełni udokumentować od pierwszego ogniwa łańcucha dostaw. Brak certyfikatu oznacza niższą wycenę i ograniczony dostęp, ponieważ surowiec bez certyfikatu nie może zostać zaliczony do realizacji celów OZE i zostaje przekierowany do obrotu paszowo-spożywczego, wycenianego bez premii przyznawanej biokomponentom zrównoważonym.
Różnica w wycenie surowca certyfikowanego i niecertyfikowanego sięga w praktyce kilkunastu, a w sezonach wysokiego popytu eksportowego nawet kilkudziesięciu procent wartości kontraktu. Odbiorcy z Niemiec, Holandii czy krajów skandynawskich traktują dokumentację zgodności jako warunek zawarcia transakcji.
Warto dodać, że dyskonto dotyczy nie tylko ceny jednostkowej. Surowiec bez certyfikatu bywa wykluczany z przetargów na etapie kwalifikacji ofert, jeszcze zanim dojdzie do negocjacji ceny, co dla eksportera oznacza utratę całego kontraktu, a nie tylko części marży.
Bilansowanie masy w systemie KZR INiG od gospodarstwa do skupu
Skuteczne wykazanie spełnienia kryteriów zrównoważonego rozwoju wymaga spójnego systemu bilansowania masy na każdym etapie łańcucha dostaw, od pola, przez punkt skupu, po zakład przetwórczy i eksportera. Każde ogniwo musi przekazywać pełną informację o pochodzeniu partii, inaczej cała dokumentacja traci wartość dowodową u odbiorcy końcowego. Coraz częściej wymagana jest też elektroniczna forma ewidencji, którą łatwo zweryfikować na odległość, bez konieczności każdorazowej wizyty audytora w gospodarstwie.
Audytorzy weryfikujący zgodność z systemem KZR INiG sprawdzają między innymi:
- pochodzenie surowca z gruntów niebędących obszarami o wysokim walorze przyrodniczym;
- poprawność kalkulacji emisji gazów cieplarnianych na poszczególnych etapach produkcji i przetwarzania;
- ciągłość dokumentacji bilansu masy pomiędzy kolejnymi ogniwami łańcucha dostaw;
- zgodność procedur magazynowania i transportu surowca z wymaganiami zrównoważoności;
- kompletność danych przekazywanych podmiotowi skupującemu oraz odbiorcy zagranicznemu.
Wiarygodny eksporter dzięki certyfikacji KZR INiG
Wiarygodność takiej dokumentacji potwierdza niezależna jednostka certyfikująca i audytorska o międzynarodowym zasięgu, uznawana przez odbiorców działających na rynku unijnym. W Polsce rolę tę pełni m.in. Bureau Veritas, które prowadzi niezależną weryfikację oraz bezstronny audyt zgodności z wymaganiami zrównoważonego rozwoju surowców rolnych i biomasy przeznaczonej na cele energetyczne.
Audyt w ramach certyfikacji KZR INiG, przeprowadzony przez Bureau Veritas, obejmuje ocenę produkcji surowca oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych na każdym etapie przetwarzania. Dla handlowca czy podmiotu skupowego oznacza to dokument, który zagraniczna rafineria lub gorzelnia przyjmuje bez dodatkowych pytań i opóźnień w rozliczeniu kontraktu eksportowego.
Certyfikat wydany przez uznaną, międzynarodową jednostkę audytorską eliminuje ryzyko odrzucenia dostawy na granicy formalnej – odbiorca nie musi we własnym zakresie weryfikować wiarygodności polskiego dostawcy, ponieważ tę pracę wykonał już niezależny audytor.
Certyfikacja KZR INiG jako zabezpieczenie marży eksportowej
Certyfikat wydawany jest na okres jednego roku i wymaga corocznego odnowienia. Podmioty, które utrzymują ciągłość certyfikacji, zachowują stały dostęp do rynków wymagających potwierdzenia kryteriów zrównoważonego rozwoju i unikają ryzyka nagłego odrzucenia dostawy tuż przed rozliczeniem kontraktu.
Dla właścicieli dużych gospodarstw, zarządów spółdzielni rolniczych oraz dyrektorów handlowych podmiotów zbożowych certyfikacja KZR INiG to instrument inżynierii handlowej. Potwierdzona certyfikatem zrównoważoność produkcji przekłada się bezpośrednio na wycenę tony surowca oraz na płynność sprzedaży w kolejnych sezonach handlowych, gdy popyt zagraniczny i wymogi odbiorców rosną szybciej niż podaż udokumentowanego surowca.
