Poluzowanie Zielonego (Nie)Ładu !
Podczas Kongresu Polskie Mleko w Ożarowie Mazowieckim Krzysztof Wróblewski rozmawiał z Wiktorem Szmulewiczem, prezesem Krajowej Rady Izb Rolniczych i czynnym rolnikiem. Tematem rozmowy były ceny paliw, nierówne warunki konkurencji, umowa z Mercosur, sytuacja na rynku zbóż oraz przyszłość wspólnej polityki rolnej.
Obniżenie podatku VAT na paliwo może pomóc przede wszystkim mniejszym rolnikom, którzy nie są płatnikami VAT. Zdaniem Wiktora Szmulewicza gospodarstwa rozliczające ten podatek odczują zmianę w znacznie mniejszym stopniu, ponieważ również wcześniej mogły odzyskiwać VAT. Problem ten ma duże znaczenie dla produkcji towarowej – według przytoczonych w rozmowie szacunków około 140 tys. gospodarstw będących płatnikami VAT może odpowiadać za ponad 70 proc. krajowej produkcji rolnej.
– Dla części mniejszych rolników jest to dobre rozwiązanie, ale dla VAT-owców wielkiej ulgi nie ma – zauważył Wiktor Szmulewicz.
Polski rolnik płaci więcej za paliwo
Prezes KRIR zwrócił uwagę, że olej napędowy pozostaje podstawowym paliwem rolnictwa, transportu i znacznej części gospodarki. Tymczasem w niektórych państwach europejskich funkcjonują odrębne rozwiązania przeznaczone dla gospodarstw. Jako przykład wskazał Niemcy, gdzie paliwo rolnicze jest objęte niższymi obciążeniami podatkowymi i akcyzowymi.
Jednocześnie polskie gospodarstwa tracą dotychczasowe przewagi kosztowe. Energia i paliwa stają się droższe, a różnice w kosztach pracy pomiędzy Polską a Europą Zachodnią wyraźnie się zmniejszyły. Ceny produktów rolnych są natomiast kształtowane przez wspólny, europejski lub światowy rynek.
– Ceny artykułów rolnych mamy podobne. Różnica polega na tym, czy ponosimy takie same koszty – podkreślił rozmówca Polski Rolnej.
Mercosur i Ukraina – nierówna konkurencja
Wiktor Szmulewicz ocenił, że zagrożenie związane z umową Unii Europejskiej z krajami Mercosur może być porównywalne z konkurencją ze strony ukraińskiego rolnictwa. Europejscy producenci muszą ponosić koszty związane m.in. z ochroną środowiska, dobrostanem zwierząt i wycofywaniem kolejnych substancji czynnych. Producenci spoza Unii nie zawsze podlegają równie restrykcyjnym wymaganiom.
Zdaniem prezesa KRIR otwieranie europejskiego rynku na produkty wytwarzane według innych standardów powoduje, że unijni rolnicy już na starcie znajdują się w gorszej sytuacji kosztowej. Dodatkowym problemem jest możliwość skutecznego skontrolowania warunków produkcji w państwach trzecich.
Polska próbowała doprowadzić do wstrzymania stosowania umowy z Mercosur do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wniosek ten został jednak odrzucony, a postępowanie może potrwać jeszcze rok lub dwa.
Na rynku zbóż pojawił się popyt
W rozmowie poruszono także sytuację na rynku zbóż. Według Wiktora Szmulewicza w bieżącym sezonie problem napływu ukraińskiego zboża nie jest odczuwalny tak mocno jak w poprzednich latach. Popyt wzrósł, ziarno można sprzedać, a ceny zaczęły się poprawiać.
W gospodarstwie prezesa KRIR plony były jednak niższe – zależnie od stanowiska nawet o około 20 proc. Pszenica osiągnęła plon w granicach 7 ton z hektara, podczas gdy w lepszych sezonach było to około 9 ton lub więcej. Ziarno miało natomiast dobre parametry jakościowe, w tym około 14 proc. białka.
Rolnictwo może przegrać rywalizację o pieniądze
Jednym z najważniejszych tematów rozmowy była przyszłość wspólnej polityki rolnej. Organizacje rolnicze zrzeszone w Copa opowiadają się za utrzymaniem wyodrębnionego budżetu rolnego. Ich zdaniem włączenie pieniędzy na rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich do jednego funduszu razem z polityką spójności może okazać się niekorzystne.
Rolnicy musieliby wówczas konkurować o środki z samorządami finansującymi drogi, świetlice i inne lokalne inwestycje. Wiktor Szmulewicz zaproponował, aby określona część wspólnej puli – przykładowo 10–20 proc. – była obowiązkowo przeznaczona na rolnictwo i rozwój wsi, a programy finansowane z tych pieniędzy wymagały akceptacji ministra rolnictwa.
Europa uzależniła się od importu
Prezes KRIR odniósł się również do europejskiej polityki środowiskowej. Jego zdaniem nadmierne obciążenia doprowadziły do przenoszenia produkcji oleju napędowego i nawozów poza Unię Europejską. Europa musi obecnie importować znaczną część potrzebnego diesla, a jej samowystarczalność w produkcji nawozów została poważnie ograniczona.
Kiedy światowe łańcuchy dostaw zostały zachwiane, uzależnienie to przełożyło się na wzrost cen paliw i środków produkcji. Wiktor Szmulewicz zaznaczył, że przeniesienie produkcji do państw, w których obowiązują niższe standardy środowiskowe, nie zmniejsza globalnego zanieczyszczenia. Powoduje jedynie likwidację europejskiego przemysłu oraz wzrost zależności od importu.
Jego zdaniem Polska i cała Unia Europejska powinny chronić przedsiębiorstwa wytwarzające nawozy, paliwa oraz inne produkty strategiczne dla rolnictwa. Od ich kondycji zależą bowiem nie tylko koszty produkcji, ale również bezpieczeństwo żywnościowe.
Rozmowę przeprowadził Krzysztof Wróblewski dla Polski Rolnej podczas Kongresu Polskie Mleko, który odbył się 6 października 2026 roku w Ożarowie Mazowieckim.
