Unia Metropolii Polskich: Producenci powinni płacić za odpady opakowaniowe
17.01.2020 -
W Polsce producenci wprowadzający na rynek opakowania w dalszym ciągu praktycznie nie ponoszą odpowiedzialności finansowej za odpady. Samorządy płacą wysokie stawki za zagospodarowanie wyrzuconych plastikowych butelek, kartonów, puszki i innych materiałów. Finalnie główny koszt ponoszą mieszkańcy – podał UM Warszawa.
– W Austrii, Hiszpanii jak i w Czechach za tonę m.in. plastikowych opakowań producenci płacą po kilkaset euro. W naszym kraju nie jest to nawet jedno euro – zanieczyszczający nie płaci, a płacą nasi mieszkańcy, bez względu na swoje zachowania konsumenckie – mówi Michał Olszewski, zastępca prezydenta m.st. Warszawy.
– Od lat podkreślamy, że zaniechanie wdrożenia w Polsce koncepcji Rozszerzonej Odpowiedzialności Producentów szkodzi systemowi gospodarki odpadami komunalnymi w gminach. Obecnie stawki za wprowadzanie np. tworzyw sztucznych na rynek są skandalicznie niskie – mówi Piotr Grzelak, zastępca prezydenta Gdańska oraz przewodniczący zespołu ds. gospodarki odpadami Unii Metropolii Polskich.
Zdaniem urzędu, firmy powinny wspierać finansowo proces selektywnej zbiórki opakowań. Wdrożenie ROP jest zgodne z zasadą z Dyrektywy odpadowej Parlamentu Europejskiego, czyli polluter pays principle (zanieczyszczający płaci). Obecny brak tej odpowiedzialności w wielu miastach doprowadził do destabilizacji systemów gospodarki odpadami komunalnymi, co skutkuje m.in. podwyżkami opłat dla mieszkańców za odbiór odpadów.
– Rząd już w 2016 roku obiecał, że będziemy szli w stronę Rozszerzonej Odpowiedzialności Producentów. Mamy styczeń 2020 roku i samorządy nie znają żadnych założeń, a spotkania są przekładane. Apelujemy o pilne wznowienie prac we współpracy ze wszystkimi środowiskami – mówi Michał Sztybel, zastępca prezydenta Bydgoszczy.
Gminy stoją przed wyzwaniem osiągania bardzo wysokich poziomów recyklingu i powtórnego wykorzystania odpadów. Jest to praktycznie niemożliwe do osiągnięcia bez ścisłego połączenia, w tym finansowego, systemu gospodarki odpadami komunalnymi z systemem produkcji opakowań.
Unia Metropolii Polskich zaznacza, że rząd powinien pilnie:
- nałożyć opłatę produktową dla producentów i importerów, która pokrywałaby koszty zbierania i zagospodarowania odpadów opakowaniowych,
- ustalić i egzekwować sankcje finansowe dla producentów za wprowadzanie na rynek opakowań nienadających się do recyklingu i powtórnego wykorzystania – część produktów na rynku obecnie można tylko spalić, ponieważ mieszanki materiałów nie są przetwarzalne.
- zbudować kompleksowy – rządowy system wsparcia dla rozwoju rynku recyklingu, w tym rynku samorządowego,
- wprowadzić standaryzację opakowań zwrotnych określona normami pod rygorem kar za wprowadzanie w obrót opakowań nienormatywnych.
- zorganizować w Polsce rynek dla wtórnego politereflanu etylu (rPET). Należy zaprzestać sprowadzania tego materiału z zagranicy i przesycania nim Polski, w celu spełnienia przez producentów wymogu zawartości surowca wtórnego w nowych produktach opakowaniowych.
Docelowo system zagospodarowania i odbioru odpadów opakowaniowych od mieszkańców w przyszłości mógłby być zorganizowany wokół organizacji odzysku – one odpowiedzialne byłyby jednocześnie za osiąganie poziomów recyklingu i powtórnego wykorzystania odpadów. Niezbędne jest też określenie w polskich przepisach okresu przejściowego na zbudowanie nowego systemu gospodarki odpadami opakowaniowymi, wpisującego się w funkcjonowanie ekologicznego obiegu zamkniętego.
(17.01.2020 za UM Warszawa)
