Większa jawność wydatków, silniejsza promocja polskiej żywności. Minister Krajewski zapowiada zmiany w funduszach promocji
Większa przejrzystość wydatkowania środków, skuteczniejsza kontrola i kampanie, które realnie zwiększają sprzedaż polskiej żywności - to główne kierunki zmian w funduszach promocji produktów rolno-spożywczych zapowiedzianych przez ministra Stefana Krajewskiego. - Każda złotówka musi być wydawana w sposób transparentny i przynosić wymierne efekty. Chcemy, aby środki trafiały przede wszystkim na duże, skuteczne kampanie promujące polską żywność w kraju i za granicą.
"Fundusze promocji wymagają naprawy, a nie likwidacji – podkreśla minister Stefan Krajewski.
Pojedynczo żaden rolnik nie przeprowadzi kampanii promocyjnej ani działań marketingowych. Musimy to robić wspólnie, ale w sposób jak najbardziej transparentny. To pieniądze, które ciężko wypracowują rolnicy i producenci rolni.
Skuteczna promocja polskiej żywności
Fundusze promocji produktów rolno-spożywczych działają na podstawie ustawy z 22 maja 2009 r. Obecnie funkcjonuje 10 funduszy, które wspierają promocję m.in. mleka, mięsa, zbóż, roślin oleistych, owoców i warzyw oraz ryb. Finansują kampanie informacyjne, udział w targach i wystawach, badania naukowe oraz prace rozwojowe.
Środki funduszy pochodzą z wpłat związanych z obrotem produktami rolno-spożywczymi. W przypadku większości funduszy stawka wynosi 0,1 proc. wartości netto towaru. Oznacza to, że od sprzedaży o wartości 100 tys. zł wpłata wynosi 100 zł.
Środki funduszy mogą być również wkładem własnym organizacji branżowych w projektach promocyjnych współfinansowanych przez Unię Europejską w ramach mechanizmu WPR „Wsparcie działań promocyjnych i informacyjnych na rynkach wybranych produktów rolnych” oraz Interwencji I.13.3 „Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności”. Pozwala to realizować większe przedsięwzięcia i docierać z polskimi produktami do nowych odbiorców.
Pieniądze powinny iść na duże, mierzalne kampanie, na wzór dawnej akcji „Pij mleko, będziesz wielki”, które realnie zwiększają spożycie, otwierają rynki eksportowe, podnoszą konkurencyjność sektora i pomagają sięgać po fundusze Unii Europejskiej – zaznaczył minister.
Większa jawność wydatków i koniec z lukami w przepisach
Minister zapowiedział zmiany zasad wyboru wykonawców i rozliczania projektów. Wszystkie postępowania mają być ogłaszane w jednym, łatwo dostępnym miejscu. Przy wyborze wykonawców mają obowiązywać jasne kryteria, w tym cena i zasięg planowanych działań.
Nowe zasady mają również wyeliminować możliwość rozliczania 5 proc. wydatków bez faktur. Każdy koszt będzie wymagał odpowiedniego udokumentowania. Zmienić mają się też zasady przyznawania zaliczek oraz terminy składania i rozliczania wniosków. Zaliczki mają być wypłacane dopiero po wyborze wykonawcy, a organizacje nie będą mogły składać wniosków o dofinansowanie tuż przed planowanym wydarzeniem.
Zmiany obejmą także zasady zapobiegania konfliktom interesów. Osoby, które decydują o wykorzystaniu pieniędzy z funduszy, nie będą mogły jednocześnie występować jako wykonawcy finansowanych projektów. Ograniczenia mają dotyczyć zarówno powiązań osobowych, jak i kapitałowych.
Nowe rozwiązania przewidują również pełną jawność wykonawców, weryfikację organizacji korzystających z funduszy oraz cyfryzację procedur. Większe możliwości reagowania na nieprawidłowości ma otrzymać dyrektor generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Wydarzenia finansowane z funduszy powinny być co do zasady otwarte i dostępne dla zainteresowanych odbiorców.
Pierwsze zmiany bez czekania na nowelizację ustawy
20 listopada minister Stefan Krajewski spotka się z komisjami zarządzającymi funduszami promocji, aby przedstawić oczekiwania dotyczące nowych zasad wydatkowania środków.
Idziemy w dwóch etapach. Pierwsza rzecz to zmiany rozporządzeń ministra oraz zarządzeń dyrektora generalnego KOWR, tak żeby nowe zasady mogły wejść jak najszybciej i jak najsprawniej. Będziemy też analizować, jak te środki są wydatkowane. Jeżeli będzie to wymagało zmian ustawowych, również je przeprowadzimy – zapowiedział minister.Pierwsza ocena efektów wprowadzonych zmian odbędzie się po pierwszym kwartale 2027 r.
Fundusze promocji mają nadal działać
Środkami funduszy promocji zarządzają dziewięcioosobowe komisje złożone z pięciu przedstawicieli producentów rolnych, trzech przedstawicieli przetwórców i jednego przedstawiciela Krajowej Rady Izb Rolniczych. To one ustalają plany finansowe i kierunki działań promocyjnych. KOWR odpowiada za administrowanie funduszami i obsługę ich środków.
Chcę zdecydowanie oświadczyć, że uczestnicząc w targach, wystawach i innych wydarzeniach, w żaden sposób nie korzystałem z pieniędzy funduszy promocji. Jako minister rolnictwa dysponuję własnym budżetem na reprezentowanie ministerstwa na zewnątrz i wyłącznie z tych środków korzystałem – podkreślił Stefan Krajewski.
