WPC podrożało o 122 proc. Czy na rynku białek serwatkowych powstała bańka?
Cena WPC-80 w Stanach Zjednoczonych wzrosła z około 10 do 29 tys. dolarów za tonę, natomiast w Europie WPC-80 Instant podrożało w ciągu roku o około 122 proc. Specjalistyczne preparaty białkowe są już nawet 17 razy droższe od zwykłej serwatki w proszku. Czy mamy do czynienia z chwilową bańką, czy trwałą zmianą na rynku? Wyjaśniała to dr Justyna Tarapata z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego podczas Kongresu Polskie Mleko w Ożarowie Mazowieckim.
Jeszcze niedawno serwatkę traktowano przede wszystkim jako produkt uboczny powstający podczas produkcji sera. Obecnie stała się jednym z najbardziej wartościowych surowców wykorzystywanych przez przemysł mleczarski.
– Troszeczkę z uśmiechem możemy powiedzieć, że ser stał się produktem ubocznym produkcji preparatów białkowych pozyskiwanych z serwatki – zauważyła dr Justyna Tarapata z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.
Podczas Kongresu Polskie Mleko w Ożarowie Mazowieckim ekspertka przedstawiła wykład „Rynek białka serwatkowego – bańka czy trwały trend?”. Redakcja portalu Polska Rolna została zaproszona do udziału w wydarzeniu. Tutaj prezentujemy skrót wykładu.
WPC-80 osiągnęło 29 tys. dolarów za tonę
Jednym z najbardziej widocznych zjawisk jest gwałtowny wzrost cen koncentratów białek serwatkowych. W styczniu 2025 roku tona WPC-80 w Stanach Zjednoczonych kosztowała około 10 tys. dolarów. Rok później cena wzrosła do około 16 tys. dolarów, natomiast w czerwcu 2026 roku osiągnęła już około 29 tys. dolarów za tonę.
Podobny trend widoczny jest na rynku europejskim. Pod koniec sierpnia 2026 roku cena WPC-80 Instant wynosiła około 26 tys. euro za tonę, co oznaczało wzrost o około 122 proc. w stosunku do poprzedniego roku.
Dla porównania zwykła serwatka w proszku kosztowała około 1600 euro za tonę. Pokazuje to ogromną różnicę pomiędzy podstawowym produktem a specjalistycznymi koncentratami i izolatami.
Preparaty białkowe nawet 17 razy droższe
Koncentraty białek serwatkowych zawierają od 35 do 80 proc. białka, natomiast w izolatach jego zawartość sięga około 90 proc. W zależności od stopnia przetworzenia i właściwości preparatu jego cena może być nawet 17 razy wyższa od ceny serwatki w proszku.
Jak podkreśliła dr Justyna Tarapata, cena podąża za funkcjonalnością produktu. Im bardziej wyspecjalizowane białko i szersze możliwości jego zastosowania, tym większą wartość można uzyskać z surowca.
Dlaczego popyt tak szybko rośnie?
Podstawowym powodem wzrostu cen jest przewaga popytu nad podażą. Klienci chcą kupować więcej preparatów białkowych, natomiast możliwości ich wytwarzania są ograniczone mocami zakładów oraz ilością dostępnego surowca.
Zapotrzebowanie zwiększa się wraz z rosnącą produkcją jogurtów, serków, batonów i innych wyrobów wysokobiałkowych. Białka serwatkowe nie są już kierowane wyłącznie do kulturystów i osób intensywnie uprawiających sport. Produkty z większą zawartością białka trafiają do coraz szerszej grupy konsumentów.
Leki GLP-1 zmieniają rynek żywności
Nowym czynnikiem wpływającym na popyt jest coraz szersze stosowanie leków z grupy GLP-1, które ograniczają odczuwanie głodu i zmniejszają ilość spożywanego pożywienia.
Osoby przyjmujące takie preparaty muszą zwracać szczególną uwagę na dostarczanie odpowiedniej ilości składników odżywczych. Białka serwatkowe zawierają komplet aminokwasów egzogennych, których organizm człowieka nie potrafi samodzielnie wytworzyć.
Preparaty białkowe znajdują również zastosowanie w żywieniu klinicznym. Ich znaczenie może rosnąć wraz ze starzeniem się społeczeństw oraz zwiększającą się potrzebą utrzymania dobrej kondycji fizycznej w późniejszym wieku.
Najwięksi przetwórcy zwiększają produkcję
Wysokie ceny białek serwatkowych zachęcają globalne przedsiębiorstwa do zwiększania zdolności produkcyjnych. Inwestycje realizują m.in. Arla, Glanbia oraz FrieslandCampina.
FrieslandCampina w zakładzie w Borculo w Holandii ma podwoić zdolności dotyczące produkcji WPI i MFGM. Najwięksi gracze przewidują osiągnięcie pełnego wykorzystania nowych mocy w 2028 roku, co oznacza, że oczekują dalszego wzrostu zapotrzebowania.
Według prognoz przedstawionych podczas wykładu rynek WPI i MFGM może do 2030 roku zwiększyć się o około 66 proc.
Zdaniem ekspertki jest to sygnał dla przedsiębiorstw mleczarskich, że – jeśli posiadają odpowiednie możliwości – powinny nadal inwestować w procesy membranowe i technologie odzyskiwania wartościowych składników serwatki.
Czy białkowa bańka pęknie?
Zwiększanie mocy przez wielu producentów może jednak doprowadzić do wzrostu podaży i nasilenia konkurencji. W dłuższej perspektywie powinno to ograniczyć dalsze gwałtowne podwyżki oraz doprowadzić do częściowego ustabilizowania cen.
Nie oznacza to jednak, że popyt na wysokiej jakości białka zniknie. Rozwój żywności wysokobiałkowej, żywienia klinicznego oraz nowych sposobów odżywiania wskazuje, że rynek ma przed sobą dalsze perspektywy wzrostu.
Rośliny i precyzyjna fermentacja konkurencją dla mleka?
Jednym z możliwych źródeł konkurencji są białka roślinne. Prowadzone są między innymi badania nad wykorzystaniem białek soczewicy w emulsjach przeznaczonych do żywienia niemowląt. Zdaniem dr Justyny Tarapaty produkty roślinne powinny być jednak traktowane jako równoległa oferta skierowana m.in. do alergików i osób stosujących dietę roślinną, a nie jako pełny zamiennik białek serwatkowych.
Drugim kierunkiem jest precyzyjna fermentacja, pozwalająca wytwarzać wybrane białka mleczne przy wykorzystaniu mikroorganizmów. Największym wyzwaniem pozostaje oczyszczanie otrzymanego produktu, które może odpowiadać za 50–90 proc. jego ostatecznej ceny.
Technologia nie osiągnęła jeszcze wydajności pozwalającej skutecznie konkurować z białkami pozyskiwanymi z mleka. Według ekspertki znacząca zmiana w tym zakresie nie nastąpi w ciągu najbliższych pięciu lat.
